Stappenplan impact meten

Inleiding

Als u meer wilt weten over hoe u aan de slag kunt gaan met het meten van uw impact, volg dan ons online stappenplan. Nadat u dit stappenplan heeft gevolgd:

  • Weet u wat een impactketen is
  • Kunt u een impactketen in kaart brengen
  • Begrijpt u het verschil tussen outputs, effecten en impact
  • Weet u welke factoren uw impact verlagen of verhogen
  • Weet u hoe te communiceren over uw impact

Ga hieronder naar stap 1 of lees eerst meer over de trends op het gebied van impact meten.

Doel en afbakening

Deze eerste stap is misschien wel de belangrijkste. Hier bepaalt u namelijk waarom u impact wilt gaan meten. Wat gaat dit traject u opleveren? Door in deze fase goed na te denken over de doelstellingen van het traject, voorkomt u dat u in een latere fase het spoor bijster raakt. Wie is er straks geïnteresseerd in de uitkomsten? Uw investeerders? Uw klanten?

Als u hierop antwoorden heeft, kunt u gaan afbakenen. Het is erg lastig, zo niet onmogelijk, om alle soorten effecten op alle stakeholders te meten. Maak daarom een selectie op basis van de door u geformuleerde doelen. Kies daarbij de effecten waarvan u verwacht dat ze het grootst zijn en breng een eerlijke balans aan tussen positieve en minder positieve effecten. Vaak is het beperken van negatieve effecten 'laag hangend fruit', gemakkelijker en goedkoper dan het creëren van positieve effecten.

Voor social enterprises is deze stap eenvoudiger dan voor "gewone" bedrijven. Sociale ondernemingen hebben hun impact al in hun doelstellingen staan. Het is immers hun missie om maatschappelijke waarde te creëren. Voor hen zou het dus al helder moeten zijn op welke resultaten zij willen meten.

Tegelijkertijd zijn er ook ondernemingen die maatschappelijke impact niet als doel hebben, maar dit wel inzichtelijk willen maken. Zij zullen echt nog moeten bepalen wat hun maatschappelijke doelen zijn. Social Enterprise NL en impactadviesbureau Avance begonnen samen met drie vooraanstaande social enterprises een interessant project dat een voorbeeld wil zijn voor alle bedrijven. Zij vinden dat iedere organisatie moet weten waar ze voor staan op het gebied van impact – in positieve en minder positieve zin van het woord.

Impactketen in kaart brengen

Deze stap wordt ook wel 'impact-denken' genoemd. Hier begint u met het uitdenken van de mogelijke impact van uw bedrijf/programma/project op stakeholder X of Y of... Dit kunt u doen door middel van het invullen van de impactketen. Wat gaat er in uw bedrijf (= input)? Wat doet u daarmee (= activiteiten)? Wat zijn de directe resultaten (= outputs) en wat zijn de resultaten op de middellange en lange termijn (= effecten)?

Na het in kaart brengen van uw impactketen, kunt u bepalen hoe u deze effecten gaat meten. Welke indicatoren gaat u gebruiken?

  • Houd ook rekening met neveneffecten. Soms treden er negatieve effecten op, die u zelf niet heeft (kunnen) voorzien. Inputs zijn niet neutraal, kijk terug in de keten van uw leveranciers, ook dat is uw keten. Hoe fair bent u?  Soms is de snelste verbetering te vinden aan de inputkant.
  • Het in kaart brengen van de effecten is een lastig proces. Betrek daarom de juiste mensen, zowel binnen als buiten uw bedrijf.
  • Kijk ook eens hoe andere partijen aan de slag zijn gegaan met het in kaart brengen van hun impactketen en het opstellen van indicatoren. Een mooi voorbeeld is Bakkerscafé (slide 17 en 20 van de presentatie).

Dataverzameling

U heeft uw impactketen in kaart gebracht en indicatoren opgesteld. Nu is het tijd voor het verzamelen van data. Ga eerst na welke informatie al beschikbaar is, binnen of buiten uw bedrijf. Waarom het wiel opnieuw uitvinden? Bijvoorbeeld de data die u eerder heeft aangeleverd voor een ISO-certificering of een gedragsstudie. Vaak zijn er al diverse rapporten, cijfers en andere data beschikbaar die u kunt gebruiken om uw impact te meten.

Het effect van het aannemen van mensen met een beperking bijvoorbeeld, of inkopen bij een leverancier die dat in hoge mate doet, wat dat betekent voor de mensen en vermindering van zorgkosten kunt u uit benchmarks halen. Hetzelfde geldt ook voor de energietransitie of ontwikkelingen richting de circulaire economie. Wat is het effect wanneer een bedrijf zijn hoeveelheid gebruikt plastic weet te halveren (= output)? Dat kunt u weer uit extern onderzoek halen.

Waar nodig kunt u aanvullend onderzoek (laten) doen. Dit kunnen registraties zijn, literatuuronderzoek, enquêtes, interviews en et cetera. Afhankelijk van het type onderzoek, kunt u deze data zelf verzamelen of het uitbesteden aan een externe partij.

Analyse en conclusies

Met de benodigde data in huis volgt misschien wel de lastigste stap: het analyseren van de behaalde outputs en vertalen naar effecten. Hoe heeft u gescoord op diverse indicatoren? Wat is echt uw impact? Om een realistische inschatting te maken van uw bijdrage aan het uiteindelijke effect, is het zaak rekening te houden met factoren die uw impact verlagen. Bijvoorbeeld:

Effecten van andere activiteiten

De effecten die ook zonder u behaald zouden worden, mogen niet geschaard worden onder uw eigen impact. Stichting Diverzio stimuleert het gebruik van gezonde voeding en producten uit de regio bij zorginstellingen in de regio Nijmegen. De effecten van de primaire zorg (behandeling in het ziekenhuis) kunnen dan niet meetellen in de impact van Diverzio.

Gedeelde effecten

Een deel van de resultaten is door de bijdrage van een ander bedrijf gerealiseerd. U kunt niet de hele impact volledig zelf claimen.

Afnemend effect

Houd er rekening mee dat sommige effecten in de loop der tijd afnemen en dus niet bestendig zijn.

Negatieve effecten

Het spreekt vanzelf dat u ook rekening houdt met mogelijke onbedoelde (negatieve) effecten.

Wat u onderaan de streep overhoudt, is uw aandeel in de verandering. Uw impact dus. Het is een hoop gepuzzel om het bovenstaande te analyseren en de juiste conclusies te trekken. Wij raden u aan om realistisch en open te zijn over mogelijke aannames en onzekerheden.

Misschien was het niet mogelijk om bepaalde zaken te berekenen, weet u niet zeker of trainingen 100% het gewenste effect hadden of dat er andere factoren in het spel waren. Alleen als u hierover open communiceert, blijft u geloofwaardig.

Rapportage en communicatie

Nu u weet wat uw impact is, kunt u hierover rapporteren en/of communiceren. Dit is de laatse stap.

Enkele tips:

  • Wees transparant over de wel of niet behaalde impact, en over uw verbeterplan(nen).
  • Stem uw communicatie af op uw doelgroep. Een investeerder of overheid is waarschijnlijk in andere informatie geïnteresseerd dan een klant.
  • Leg uit hoe u het onderzoek heeft uitgevoerd, welk proces u hebt doorlopen en welke keuzes hierin gemaakt zijn.
  • Neem geen 'credits' voor zaken die u niet kunt aantonen. Vertel hoe het zit en wees open, ook over eventuele tekortkomingen in de meting.

Meer weten over duurzame communicatie in het algemeen? Lees dan ons kennisdossier over communicatie en marketing. Of ga verder naar de trends over impact meten.