Mensenrechten en internationale arbeid

Dwangarbeid

21 miljoen mensen zijn wereldwijd slachtoffer van gedwongen arbeid. Dwangarbeid is werk dat mensen uitvoeren onder bedreiging van straf. Bij slavernij wordt een mens als een verhandelbare zaak gezien. Gedwongen arbeid komt in verschillende vormen voor. Het Sumangali systeem in India is een bekend voorbeeld. Ook huishoudelijk werk, de land- en tuinbouw, de bouw, productie en de entertainmentindustrie zijn sectoren waar veel gedwongen arbeid voor komt. 

Een belangrijke oorzaak van dwangarbeid is migratie. Werkloosheid en armoede zorgen ervoor dat met name plattelandsbewoners in ontwikkelingslanden richting de grote steden of naar het buitenland migreren. Omdat er weinig sociale bescherming is voor migrantenarbeiders, werken zij vaak onder slechte arbeidsomstandigheden. Dit maakt ze kwetsbaar voor uitbuiting en slavenhandel. Veelvoorkomende misstanden zijn onbetaald en excessief overwerk, onderbetaling, slechte veiligheidsomstandigheden en algemene schending van mensenrechten. Daarnaast is ook kinderarbeid in sommige landen zoals India en Bangladesh een veelvoorkomend probleem.

Beeld uit de campagne van Urgenda, lees meer op www.kiesduurzamemode.nu.

Basisindicatoren

Industriële producten die westerse bedrijven inkopen vanuit lagelonenlanden, zijn vaak gemaakt door arbeidsmigranten. Bedrijven zijn zo indirect - en ongewild - betrokken bij vormen van mensenrechtenschendingen en gedwongen arbeid. De ILO noemt zes basisindicatoren die duiden op dwangarbeid en mensenhandel:

  1. Bedreigingen of fysieke tekenen van geweld bij de werknemer.
  2. Beperking van de bewegingsvrijheid of op de werkplek moeten blijven.
  3. Binden van de werknemer met leningen die niet kunnen worden afgelost.
  4. Inhouden van loon of ongefundeerd verminderen van loon.
  5. Innemen van identiteitsdocumenten.
  6. Dreigen met aangeven bij de autoriteiten.

Tips

Om dwangarbeid en mensenhandel te bestrijden, kunt u de tien principes van ILO toepassen (zie pagina drie). Ook kunt u de eLearning cursus voor het voorkomen en tegengaan van mensenhandel van UN GIFT gebruiken. Deze cursus beschrijft onder andere preventieve en beschermende maatregelen, zoals:

  • Bewustwording (preventief)
  • Mediacampagnes (preventief)
  • Beleidsontwikkeling (preventief)
  • Capaciteitsopbouw in het bedrijf (preventief)
  • Werkgelegenheid creëren voor personen bevrijd van gedwongen arbeid (beschermend)
  • Hulp zoals psychologische ondersteuning (beschermend)
  • Direct corrigerende maatregelen (beschermend)

Weten of er in uw keten dwangarbeid of slavernij plaatsvindt? De MVO risicochecker helpt u bij het in kaart brengen van de risico's in uw keten. Meer lezen over dit onderwerp op internationaal vlak kan op ilo.org.

Uitbuiting in Nederland

Ook in Nederland komt arbeidsuitbuiting en mensenhandel voor. Het komt voor in alle sectoren en het gaat altijd om kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt. Veelal heeft de situatie een internationaal karakter. Dwang, geweld, dreiging, afpersing, fraude en misleiding spelen vaak een belangrijke rol. MVO Nederland collega Hanneke van der Heijden schreef een blog over een buitenlandse werknemer die onder slechte omstandigheden in Nederland moest werken. Lees daarnaast het praktijkvoorbeeld van Manpower Group over hun inzet om vluchtelingen aan het werk te helpen.

Kijk op inspectieszw.nl voor meer informatie over uitbuiting in Nederland. Of ga direct aan de slag.

Laatst bijgewerkt: 
16-12-2015 16:54